“สลากย้อม” เป็นสลากชนิดหนึ่งที่ถวายในงาน สลากภัต ตามประเพณีล้านนา เพื่อถวายพระสงฆ์แบบไม่เจาะจงรูป ในอดีตมีความเชื่อว่า ผู้ชายเมื่อได้บวชถือว่าได้สร้างอานิสงส์อันยิ่งใหญ่ ส่วนผู้หญิงจะสร้างกุศลด้วยการ ถวายสลากย้อม ซึ่งต้องอาศัยทั้งความขยัน อดทน และการเก็บหอมรอมริบ หาเงินด้วยตนเอง เพื่อนำมาจัดทำต้นสลากย้อมถวายเป็นพุทธบูชา โดยบางคนต้องใช้เวลาเตรียมสิ่งของนานหลายปี
หญิงสาวที่สามารถถวายสลากย้อมได้จึงได้รับการยกย่องในสังคมว่าเป็นผู้มีความขยันและมีคุณค่า อีกทั้งในอดีตยังถือเป็นที่หมายปองของชายหนุ่มในการเลือกคู่ครองด้วย
หลังปี พ.ศ. 2505 ประเพณีสลากย้อมค่อยๆ เลือนหายไปจากลำพูน เมื่อสังคมเปลี่ยนแปลง ผู้หญิงมีโอกาสทางการศึกษาและการทำงานมากขึ้น วิถีการเก็บเงินเพื่อจัดทำสลากย้อมจึงลดลงตามไปด้วย
ต่อมามีการ ฟื้นฟูประเพณีสลากย้อมขึ้นอีกครั้ง จากความร่วมมือของคณะศรัทธา ชุมชน หน่วยงาน และภาคส่วนต่างๆ แม้ไม่ได้ยึดความเชื่อแบบโบราณทั้งหมด แต่ยังคงรักษารูปลักษณ์ ความงดงาม ความยิ่งใหญ่ ตลอดจนคุณค่าของความสามัคคีและการร่วมแรงร่วมใจทำบุญตามแบบล้านนา
ปัจจุบัน ประเพณีถวายสลากย้อมยังคงสืบสานอยู่ที่ วัดพระธาตุหริภุญชัย วรมหาวิหาร จังหวัดลำพูน และได้รับการกล่าวขานว่าเป็น “สลากย้อมเมืองลำพูน ประเพณีแห่งเดียวในโลก”
ข้อมูล : วัดพระธาตุหริภุญชัย วรมหาวิหาร จังหวัดลำพูน / บารเมศ วรรณสัย
