Jump to content
CM108.com ซีเอ็มร้อยแปดดอทคอม
Sign in to follow this  
ผู้สื่อข่าว CM108 (2)

แหล่งน้ำ 4 แห่ง


แชร์เลย

1 post in this topic

แหล่งน้ำ 4 แห่ง
1.    ดอยสุเทพ เป็นแหล่งกำเนิดลำห้วยหลายสาย ได้แก่ ห้วยแก้ว ห้วยช่างเคี่ยน น้ำแม่ท่าช้าง และมีห้วยอื่นๆไหลลงสู่เมืองทำให้เชียงใหม่มีน้ำใช้ตลอดปี
2.    น้ำแม่ข่า
3.    หนองบัว
4.    แม่น้ำปิง
     และยังปรากฏใน พื้นเมืองเชียงใหม่ อีก ความว่า"...อยู่ที่นี่ หันน้ำตกแต่อุชุปัตตาดอยสุเทพ มาเป็นแม่น้ำไหลไปหนเหนือ แล้วไหลดะไปหนวันออก แล้วไหลไปใต้ แล้วไหลไปวันตกเกี้ยวเวียงกุมกาม แม่น้ำนี้เป็นนครคุณเกี้ยวเมืองอันนี้..."
     คลองแม่ข่าไหลจากมาจากอุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุยที่อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ ถือเป็นสายน้ำที่ล่อเลี้ยงเมืองเชียงใหม่ ในอดีตคลองแม่ข่าทำหน้าที่ทั้งเส้นทางสัญจร เป็นคูเมืองชั้นนอกเพราะคลองนั้นโอบรอบเวียง และยังเป็นทางระบายน้ำ มวลน้ำบางส่วนจะไหลไปรวมกันที่หนองบัวเจ็ดกอ (บ้างเรียก หนองบัว, หนองเขียว หรือหนองป่าแพ่ง) ซึ่งเป็นหนองน้ำโบราณที่มีมาตั้งแต่สร้างเมืองเชียงใหม่ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของเมือง ก่อนไหลไปสู่แม่น้ำปิง แต่ปัจจุบันหนองน้ำดังกล่าวสิ้นสภาพไปแล้วและถูกถนนอัษฎาธรตัดผ่านเพื่อไปบรรจบกับถนนซูเปอร์ไฮเวย์ในอดีตหนองน้ำนี้จะทำหน้าที่รองรับมวลน้ำมหาศาลซึ่งถือเป็นการป้องกันอุทกภัย อันแสดงให้เห็นถึงความสามารถด้านการจัดการน้ำของชาวเชียงใหม่ในอดีต และชาวเชียงใหม่ในอดีตกล่าวว่าหากปีใดหนองบัวไม่มีน้ำจะเกิดทุกข์ เป็นอาทิ คลองแม่ข่าจะทำหน้าที่ส่งน้ำเลี้ยงคูเมืองชั้นนอก และยังรับน้ำจากลำห้วยต่าง ๆ ที่ไหลลงสู่เมืองเชียงใหม่ไม่ให้ไหลลงแม่น้ำปิงไปเสียก่อนเพื่อกระจายน้ำสำหรับการอุปโภคบริโภคแก่บรรดาชุมชนต่าง ๆ ที่เรียงรายไปตามลำคลอง
     ในอดีตคลองแม่ข่ามีความอุดมสมบูรณ์ น้ำใสสะอาด ชาวบ้านสามารถใช้ประโยชน์จากน้ำจากคลอง รวมทั้งสามารถจับปลาและปูที่อยู่ในคลองมาบริโภคได้ แต่ด้วยความที่จังหวัดเชียงใหม่เป็นศูนย์กลางทางเศรษฐกิจ การศึกษา และวัฒนธรรมของภาคเหนือ ส่งผลให้เกิดการขยายตัวของเมืองเชียงใหม่อย่างไร้ระบบในช่วงสามทศวรรษที่ผ่านมา มีชุมชนแออัดผุดขึ้นรวมทั้งเกิดการบุกรุกคลองแม่ข่าทำให้มีผู้คนอาศัยอยู่อย่างหนาแน่น คลองมีขนาดแคบลงกว่าแต่ก่อน และทรุดโทรมอย่างยิ่ง ทั้งมีการทิ้งน้ำเสียจากทั้งจากสถานประกอบการต่าง ๆ จนถึงระดับครัวเรือนที่ขาดระบบบำบัดน้ำเสีย จนทำให้คลองแม่ข่าเน่าเสียมายาวนานจนเป็นปัญหาเรื้อรังที่แก้ไม่ตก และใช้งบประมาณในการทำความสะอาดคลองหลายล้านบาทในแต่ละปี จากการศึกษาคุณภาพน้ำพบว่าน้ำในคลองนั้นเสียอยู่ในระดับที่ 5 คือคุณภาพเสียสูงสุด ไม่สามารถนำมาใช้อุปโภคบริโภคได้อีก มีอ็อกซิเจนต่ำกว่ามาตรฐาน ทั้งพบสารปนเปื้อน อาทิ อีโคไลน์ ไนเตรต และฟอสฟอรัสสูงกว่าปรกติ ทำให้น้ำมีกลิ่นเหม็นและมีสีขุ่นดำ
(ประวัติคลองแม่ข่า.วิกีพิเดีย.สืบค้นเมื่อ 9 พฤษภาคม 2561 : https://th.wikipedia.org/wiki)
     ลักษณะทั่วไป
น้ำแม่ข่าเป็นทางน้ำธรรมชาติมีสภาพคดเคี้ยวไปมาและลาดไหลลงจากทางทิศเหนือไปสู่ทิศใต้ อยู่ระหว่างกลางของบริเวณที่ดินนอกกำแพงเมืองเชียงใหม่ด้านตะวันออกกับแม่น้ำปิง ต้นกำเนิดของน้ำแม่ข่าเริ่มจากลำธารและลำเหมืองด้านทิศตะวันตก ซึ่งรับน้ำมาจากห้วยแม่หยวก ห้วยแม่ขัวมุง ห้วยช่างเคี่ยน และห้วยแก้วจากดอยสุเทพ จากนั้นไหลมารวมเป็นทางน้ำใหญ่ที่ หนองน้ำใหญ่ บริเวณทุ่งป่าแพ่ง ในเขตเทศบาลนครเชียงใหม่ด้านเหนือฝั่งตะวันตกของแม่น้ำปิง
     นอกจากน้ำที่ไหลมาจากห้วยด้านทิศตะวันตกแล้ว น้ำแม่ข่ายังมีต้นน้ำมาจากทางทิศเหนือ ได้แก่ น้ำแม่สาและน้ำแม่ชะเยืองซึ่งมีแหล่งต้นน้ำมาจากดอยสูงในเขตอำเภอแม่ริมไหลผ่านมายังตำบลแม่สา และตำบลดอนแก้ว ซึ่งในอดีตปริมาณน้ำนั้นมีมาก แต่ในปัจจุบันการเปลี่ยนแปลงทางสังคม และความทันสมัยทางเทคโนโลยีที่ต้องการป้องกันน้ำท่วมเมืองเชียงใหม่ ทำให้ทรัพยากรธรรมชาติของน้ำแม่ข่าไม่ได้รับการดูแลรักษา ลำน้ำขาดหายและไม่มีน้ำดังเช่นในอดีต
     โดยสรุป น้ำแม่ข่าในช่วงต้นจะมีลำน้ำสาขาย่อยซึ่งเป็นแหล่งต้นน้ำจำนวนหลายสาย ได้แก่ น้ำแม่หยวก ห้วยแม่ขัวมุง ห้วยช่างเคี่ยน น้ำแม่สา น้ำแม่ชะเยือง และมีลำน้ำสาขาย่อยที่ไหลมาบรรจบในช่วงกลางน้ำ เช่น ลำเหมืองกาง ร่องกระแจะ และลำคูไหว ซึ่งน้ำแม่ข่าสายหลักจะไหลผ่านตำบลดอนแก้ว เขตอำเภอแม่ริม ไหลผ่านเขตเทศบาลนครเชียงใหม่ เทศบาลตำบลป่าแดด เทศบาลตำบลแม่เหียะ อำเภอเมือง จากนั้นไหลเรื่อยไปจนถึงเขตเทศบาลตำบลสันผักหวาน และไหลลงสู่แม่น้ำปิงในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลสบแม่ข่า อำเภอหางดง ความยาวประมาณ 31 กิโลเมตร
ขอบเขตคลองแม่ข่า ในปี 2561 มณฑลทหารบกที่ 33 ได้ร่วมกับกองทัพอากาศ (กองบิน41) โครงการชลประทานเชียงใหม่ และสำนักที่ดินจังหวัดเชียงใหม่ ได้ร่วมกันจัดทำแผนที่คลองแม่ข่าในปัจจุบัน จากแผนที่ภาพถ่ายทางอากาศ ปี พ.ศ. 2497 และปี พ.ศ. 2519 โดยสามารถสรุปลักษณะคลองแม่ข่าได้ 3 ช่วง ดังนี้
1. น้ำแม่ข่าช่วงที่ 1 (ช่วงต้นน้ำ) อยู่ในเขตพื้นที่ตำบลดอนแก้ว อำเภอแม่ริม ระยะทางยาวทั้งหมดประมาณ 8.190 กิโลเมตร
ความกว้างของลำน้ำ (เดิม) ประมาณ 10 เมตร ความกว้างของลำน้ำ (ปัจจุบัน) ประมาณ 8 เมตร
2. น้ำแม่ข่าช่วงที่ 2 (ช่วงกลางน้ำ) อยู่ในเทศบาลนครเชียงใหม่ทั้งหมด  เริ่มตั้งแต่หมู่บ้านสุขิโต ถนนสมโภชเชียงใหม่ 700 ปี ไปจนสุดเทศบาลนครเชียงใหม่ บริเวณถนนมหิดลก่อถึงเขตเทศบาลตำบลป่าแดด มีระยะทางทั้งหมดประมาณ 10.200 กิโลเมตร
ความกว้างของลำน้ำ (เดิม) ประมาณ 15 เมตร ความกว้างของลำน้ำ (ปัจจุบัน) ประมาณ 10 เมตร
3. น้ำแม่ข่าช่วงที่ 3 (ช่วงท้ายน้ำ) เริ่มตั้งแต่เทศบาลตำบลป่าแดด ไปจนถึงจุดที่น้ำแม่ข่าไหลลงสู่แม่น้ำปิงที่ตำบลสบแม่ข่าอำเภอหางดง มีระยะทางทั้งหมดประมาณ 12 กิโลเมตร
ความกว้างของลำน้ำ (เดิม) ประมาณ 20 เมตร ความกว้างของลำน้ำ (ปัจจุบัน) ประมาณ 20 เมตร
(ที่มา : โครงการชลประทานเชียงใหม่ ข้อมูล ณ วันที่ 22 มิถุนายน 2561)

 

Share this post


Link to post
Share on other sites

ตอบด้วยสมาชิก Facebook

Guest
You are commenting as a guest. If you have an account, please sign in.
Reply to this topic...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

Sign in to follow this  

×