"ทันตแพทย์"มช.สุดเจ๋ง ค้นพบยารักษาโรคอัลไซเมอร์สำเร็จเป็นรายแรกของไทยสกัดจาก“ต้นพุดจีบ” เตรียมพัฒนาไปเป็นยาราคาถูก ทีมวิจัยเผยใช้หนูขาวเป็นสัตว์ทดลอง นำสารที่ได้จากต้นพุดจีบ ฉีดใส่ตัวหนูน้อยมากต่างกันไปในแต่ละกลุ่ม พบว่าสาร “พุดจีบ” ไปยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ตัวทำลายสารเคมีในสมอง ที่ส่งผลโดยตรงต่อความจำ เตรียมพัฒนาเป็นยารักษาโรคหลง ๆ ลืม ๆ สู้กับยาฝรั่งราคาแพง
เมื่อเวลา 10.00 น. วันที่ 2 ส.ค. ผู้สื่อข่าวเดลินิวส์ จ.เชียงใหม่ ทราบว่าที่ภาควิชา ทันตวิทยา-พยาธิช่องปาก คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ (มช.) วิจัยนำสมุนไพร “ต้นพุดจีบ” มาสกัดเป็นยาแก้โรคอัลไซเมอร์ได้สำเร็จเป็นรายแรกของประเทศไทย จึงไปสอบถามข้อเท็จจริง พบ รศ.ดร.ทพญ.สิริพร ฉัตรทิพากร อาจารย์ประจำภาควิชาทันตวิทยา-พยาธิช่องปาก คณะทันตแพทยศาสตร์ มช. เปิดเผยที่มาที่ไปเบื้องต้นว่า โรคอัลไซเมอร์ คือ โรคสมองเสื่อมชนิดหนึ่ง พบได้บ่อยในคนสูงอายุ โรคนี้เกิดจากการเสื่อมของเซลล์สมองในทุกส่วน อาการของโรคคือ ควบคุมอารมณ์ตัวเองไม่ได้ แยกแยะถูกผิดไม่ได้ มีปัญหาเรื่องการใช้ภาษา การประสานงานของกล้ามเนื้อเสียไป ความจำเสื่อม และในระยะสุดท้ายของโรค ผู้ป่วยจะสูญเสียความจำทั้งหมด
รศ.ดร.ทพญ.สิริพร กล่าวต่อว่า สาเหตุของโรคอัลไซเมอร์ ขณะนี้ยังไม่ทราบแน่ชัด แต่มีนักวิจัยจำนวนมาก พยายามศึกษาหาสาเหตุของโรคอัลไซเมอร์ ปัจจุบันเชื่อว่าอาจมีส่วนมาจากกรรมพันธุ์ และปัจจัยอื่น ๆ เช่น อาหาร สิ่งแวดล้อม การติดเชื้อบางชนิด ปัจจุบันโรคอัลไซเมอร์ยังไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ การรักษาจึงเป็นการรักษาตามอาการ เพื่อให้อาการผู้ป่วยดีขึ้น หรือชะลอการทรุดลงของร่างกาย ทั้งนี้เพื่อให้ผู้ป่วยสามารถช่วยเหลือตัวเองได้ และมีคุณภาพชีวิตดีขึ้น เหตุผลหนึ่งที่ผู้ป่วยอัลไซเมอร์ความจำเสื่อม เพราะสมองมีระดับของสารสื่อประสาทที่ชื่อว่า “อะเซติลโคลีน” ลดน้อยลง จึงมีการพัฒนายาที่ไปยับยั้ง “เอนไซม์อะเซติลโคลีนเอสเทอเรส” ซึ่งเป็นเอนไซม์ที่มีหน้าที่ทำลายสารอะเซติลโคลีน เพื่อให้สารอะเซติลโคลีน ในระบบประสาทส่วนกลางคงเหลืออยู่มากขึ้น ปัจจุบันมียาที่เรียกว่า “สารยับยั้งอะเซติลโคลีนเอสเทอเรส” นำมาใช้กับผู้ป่วย ยานี้จะช่วยลดการย่อยสลายสารอะเซติลโคลีน และเป็นการรักษาระดับของอะเซติลโคลีนในสมอง ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อผู้ป่วยโรคอัลไซเมอร์ในระยะเริ่มต้น และระยะปานกลาง
หัวหน้าคณะวิจัยฯ กล่าวต่อไปว่า ปัจจุบัน ยาที่ใช้รักษาอัลไซเมอร์มีอยู่หลายตัว แต่มักจะทำให้เกิดอาการข้างเคียงในผู้ป่วยบางราย เช่น คลื่นไส้ อาเจียน ท้องร่วง ประกอบกับยาในท้องตลาดยังมีราคาแพงมาก จึงจำเป็นต้องมีการศึกษาวิจัยหาสาร หรือยาตัวใหม่ เพื่อพัฒนาไปเป็นยารักษาอาการโรคอัลไซเมอร์ ที่ก่อให้เกิดผลข้างเคียงน้อยและราคาไม่แพง และเนื่องจากยาแผนปัจจุบันส่วนหนึ่งพัฒนามาจากพืชสมุนไพร เราพบว่ามีสมุนไพรตัวหนึ่งใช้เป็นส่วนประกอบในยาอายุวัฒนะแผนไทย คือ ต้นพุดพิทยาหรือ “พุดจีบ” ซึ่งก่อนหน้านี้มีรายงานการศึกษาจากทีมนักวิจัย มหาวิทยาลัยนเรศวร ได้ทดลองในหลอดทดลองพบว่า สารสกัดจากต้นพุดจีบมีฤทธิ์ยับยั้งการทำงานของเอนไซม์อะเซติลโคลีน เอสเทอเรส ได้สูง อย่างไรก็ตามในขณะนั้นยังไม่มีผู้ใดศึกษาถึงฤทธิ์ของสารสกัดจากต้นพุดจีบในสัตว์ทดลอง และในเซลล์ประสาทของสัตว์ทดลอง ด้วยเหตุนี้จึงได้ร่วมกับคณะผู้ร่วมวิจัย ซึ่งได้รับทุนสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ศึกษาถึงฤทธิ์ของสารสกัดจาก ต้นพุดจีบในการยับยั้งการทำงานของเอนไซม์อะเซติลโคลีนเอสเทอเรสในสมองของหนู
“ทีมวิจัยใช้หนูขาวเป็นสัตว์ทดลอง โดยแบ่งหนูขาวออกเป็นกลุ่ม ๆ แต่ละกลุ่มจะได้รับสารสกัดจากต้นพุดจีบในขนาดต่าง ๆ กัน โดยการฉีดเข้าทางช่องท้อง หลังจากฉีดสารเป็นเวลา 2 ชั่วโมง ตัวอย่างเนื้อเยื่อสมองจะถูกเก็บ แล้วนำไปศึกษาถึงการทำงานของเอนไซม์อะเซติล โคลีนเอสเทอเรส รวมถึงการศึกษาถึงผลของ สารสกัดจากต้นพุดจีบต่อการทำงานของระบบประสาท ในสมองของหนูขาว นอกจากนี้ทีมวิจัยยังได้ศึกษาถึงบทบาทของสารสกัดจากต้นพุดจีบ เพื่อเปรียบเทียบกับบทบาทของยากาเลนทามินที่ใช้รักษาโรคอัลไซเมอร์ ต่อการทำงานทางสรีรวิทยา ของเซลล์ประสาทในสมองส่วนฮิปโปแคมบัส ซึ่งเป็นสมองอีกส่วนหนึ่งที่มีบทบาทสำคัญเกี่ยวกับความจำและการเรียนรู้”
รศ.ดร.ทพญ.สิริพร กล่าวด้วยว่าเราใช้วิธีการศึกษาการทำงานทางไฟฟ้าของสมอง ที่บันทึกจากเซลล์ประสาทในสมองฮิปโปแคมบัสโดยตรง วิธีนี้จัดเป็นการตรวจวัดถึงการทำงานของการสื่อสารระหว่างเซลล์ประสาทโดยตรงอย่างชัดเจน ผลการวิจัยพบว่า สารสกัดจากต้นพุดจีบสามารถยับยั้งการทำงานเอนไซม์อะเซติลโคลีนเอสเทอเรสในสมองได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งสมองส่วนนอก (เซเรเบรล คอร์เท็กซ์-cerebral cortex) ซึ่งเป็นสมองที่มีบทบาทสำคัญในการจำ และการเรียนรู้อย่างมีประสิทธิ ภาพ คือประมาณร้อยละ 18 เมื่อเทียบกับกลุ่มควบคุม นอกจากนี้สารสกัดจากต้นพุดจีบยังมี ผลทำให้มีการทำงานของระบบประสาทเพิ่มขึ้นและมีบทบาทในการควบคุมการทำงานของการสื่อประสาทระหว่างเซลล์ประสาท เช่นเดียวกับยากาเลนทามินด้วย ดังนั้นผลการวิจัยครั้งนี้ แสดงให้เห็นว่าสารสกัดจากต้นพุดจีบ จะพัฒนาให้เป็นยารักษาโรคอัลไซเมอร์ได้ต่อไปในอนาคต.
ที่มา : เดลินิวส์
